Martes, Pebrero 3, 2026

Barok na salin

BAROK NA SALIN

batid mo pag di Pinoy magsalitâ
parang pananagalog ng Kastilà
kung salin ng google, mahahalatâ
pag barok ang salin ay kitang sadyâ

suriin ang salin sa pahayagan
imbes na "makatarungang dahilan..."
wika'y "makatarungan na dahilan..."
pati "agaran na..." imbes "agarang...

tulad ng salin ng A.I. sa dyaryo
imbes sinulat ay "sa kwentong ito..."
nakasulat ay: "sa kwento na ito..."
batid mo agad na di Pilipino

isa pa: "para sa biktima na si..."
dapat ito'y "para sa biktimang si..."
parang Kastilaloy ang pagkasabi
sinalin na nga'y di pa pinagbuti

di na ba napupuna ng patnugot
ang ganyan? ako'y walang maisagot
google at AI, kayrami pang gusot
na pag binasa mo'y nakalulungkot

- gregoriovbituinjr.
02.03.2026

* mula sa pahayagang Bulgar, Pebrero 2, 2026, p.9

Lunes, Pebrero 2, 2026

Tutulan ang imperyalistang giyera!

TUTULAN ANG IMPERYALISTANG GIYERA!

bakit natin dapat tutulan ang digmaang
bunsod ng katakawan sa kapangyarihan
na hangad manakop ng ibang kalupaan
ganyan ang imperyalismo ng kasibaan!

ang sabi'y dahil sa doktrinang Monroe nila
lahat ng bansa sa Amerika'y kanila
kanila raw ang buong Latin America
soberanya ng bansa'y binalewala na

tayo bang mamamayan, payag sa ganito?
ito na nga ba'y rurok ng kapitalismo?
na ang kaytaas na yugto'y imperyalismo?
wala namang pakinabang ang bayan dito!

imbes na kapayapaan ang tinatahak
sa digmaan, tiyak mga dugo'y papatak
at maraming inosenteng mapapahamak
ating isigaw: imperyalismo, ibagsak!

sa ating mga mamamayan ng daigdig
huwag hayaang busalan ang ating bibig
tutulan natin ang giyera't panlulupig
ng imperyalista't tayo'y magkapitbisig!

- gregoriovbituinjr.
02.02.2026

* litrato kuha ng makatâ sa harap ng Senado, 01.22.2026

Linggo, Pebrero 1, 2026

Sa unang araw ng Pambansang Buwan ng Sining

SA UNANG ARAW NG PAMBANSANG BUWAN NG SINING

ngayon ko naalala't sa ulat nakita 
aba'y Pambansang Buwan ng Sining na pala
narito lang sa bahay, talagang abala
anumang tungkol sa sining, di nakapunta
ngunit ayos lang, may araw pa namang iba

buong araw kasing tinutukang totoo
ang pagle-layout ng susunod kong libreto
ng higit apatnapung tula't isang kwento
na ilulunsad sa a-Beynte ng Pebrero
na World Day of Social Justice ang petsang ito

kasabay ng Buwan ng Sining ilulunsad
ang libreto ng akdang hustisya ang hangad
tinipon kong sariling katha'y ilalantad
sa madlâ upang sabihing dapat umusad
ang sigaw ng hustisya, sa dugô man babad

ang literatura'y isa sa pitong sining
kayâ bawat kong pagtula'y isa ring sining
kahit ang pagtingalâ sa mga bituin
sa langit ay sining ng pagnilay sa dilim
kathâ ng kathâ, dama man ay paninimdim

- gregoriovbituinjr.
02.01.2026

* litrato kuha ng makatang galâ nang minsang magawi sa Mandaluyong

Tatlong nakadaupang palad na kongresista laban sa korapsyon

3 NAKADAUPANG PALAD NA KONGRESISTA LABAN SA KORAPSYON
Maikling anekdota at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Noong kinakampanya ko ang Disyembre 9, World Anti-Corruption Day, upang kumilos ang tao o magrali laban sa korapsyon, tatlong kongresista ng party list ang aking nakasalamuha. Ito'y sina Kamanggagawà Partylist Rep. Elijah San Fernando, FPJ Panday Bayanihan Partylist Rep. Brian Poe, at Kabataan Partylist Rep. Renee Co. Pawang nasa kabataan pa at unang beses umupo sa Kongreso, nanalo nitong Halalan 2025.

Nagkita kami ni Rep. Eli Fernando noong Nobyembre 8, 2025 sa Pasig nang maging tagapagsalita siya sa ginanap na Musika, Tulâ at Sayaw Laban sa Korapsyon, at ako naman ay isa sa mga naimbitahang tumulâ. Agad niyang bungad sa akin nang magkita kami ay "Condolence". Ibig sabihin, kahit matagal na kaming di nagkikita ay nalaman pala niyang namatay ang aking asawa. Mahigit sampung taon din marahil kaming di nagkita at nagkausap. Nasa kilusang estudyante pa siya noon nang makasama siya sa ilang pagtitipon.

Una kong nakadaupang palad si Rep. Brian Poe noong Disyembre 8, 2025 sa ginanap na Urban Poor Solidarity Week sa Commission on Human Rights (CHR). Ang nasabing pagtitipon ay pinangunahan ng Alyansa ng Maralita para sa Katiyakan sa Paninirahan (AMKP). Bukod sa tampok na isyu ng malupit na Republic Act 12216 na idedemolis ang mga maralita sa loob ng sampung araw at may police power na ang NHA, sa open forum ay sinabi ko kay Kongresman Poe na kung maaaring magpasa siya ng resolusyon na kinikilala ang Disyembre 9 bilang International Anti-Corruption Day sa Pilipinas. Kinabukasan ay nai-file kaagad niya sa Kongreso ang House Resolution 561. Makikita ang balita sa kawing na: https://businessmirror.com.ph/2025/12/09/solon-files-reso-marking-international-anti-corruption-day-calls-for-stronger-institutional-accountability/Maraming salamat po, Kongresman Poe!

Si Rep. Renee Co ay nabigyan ko naman ng aking 40-pahinang libretong may pamagat na "Tula't Tuligsa Laban sa Korapsyon" sa forum hinggil sa International Anti-Corruption Day noong Disyembre 9, 2026 sa Eastwood Richmonde Hotel, sa QC, kung saan ang Commission of Human Rights ang nanguna rito. Naging tagapagsalita si Rep. Co sa nasabing talakayang ang tema ay "Upholding Integrity: A National Forum on Corruption and Human Rights." Maghapon ang nasabing forum subalit hanggang tanghali lang ako roon dahil nagtungo naman ako sa CHR para sa nakatakdang launching ng nasabing booklet.

Kina Rep. Eli San Fernando, Brian Poe at Renee Co, na mga kinatawan ng bayan sa Kongreso, sana'y talagang mapanagot ang mga kurakot! At magpatuloy sana kayo sa pagtatanggol sa kapakanan ng mga malilit at pinagsasamantalahang sektor sa lipunan. Mabuhay kayo!

ang tatlong bata at baguhang kongresista
ay aking nakadaupang-palad talaga
nang Anti-Corruption Day ay kinakampanya
upang Disyembre 9 ay magrali ang masa

nakasalamuha sa isyu ng korapsyon
tila ba ito'y isa kong malaking misyon
talagang dapat may managot at makulong
dahil mismong pondo ng bayan ang dinambong

magpatuloy kayo sa inyong katungkulan
ipagtanggol ang mga aping mamamayan
lumikha ng batas para sa kapakanan
ng inaapi't pinagsasamantalahan

pagpupugay, Kongresman Eli San Fernando,
Kongresman Brian Poe, Kongreswoman Renee Co!
patuloy na maglingkod at gawin ang wasto!
at h'wag tumulad sa mga ganid na trapo!

02.01.2026

Gawain din ang pagtungangà

GAWAIN DIN ANG PAGTUNGANGÀ

madalas tumungangà sa kawalan
nakatingin sa walang tinitingnan
o nakatitig sa di matitigan
habang naglalakbay ng malayuan

ganyan ang gawain ng manunulat
sa kisame't langit nakamulagat
kung saan-saan tinta'y kinakalat
upang magawa ang asam na aklat

naglalakad ng kilo-kilometro
nang wastong salita'y nasok sa ulo
makita ang wala sa diksyunaryo
makasalamuhà ang mga tao

nang tamang pangungusap ay makathâ
malikha'y magandang larawang diwà
nang maisulat ang akmang talatà
nang matapos ang isang kabanatà

- gregoriovbituinjr.
02.01.2026

Sabado, Enero 31, 2026

Pangarap na pagkathà tulad ng Lord of the Rings

PANGARAP NA PAGKATHÂ TULAD NG LORD OF THE RINGS
Maikling sanaysay at tulâ ni Gregorio V. Bituin Jr.

“I wish it need not have happened in my time," said Frodo.

"So do I," said Gandalf, "and so do all who live to see such times. But that is not for them to decide. All we have to decide is what to do with the time that is given us.”

― J.R.R. Tolkien, Lord of the Rings

Nais kong lumikha ng nobelang tulad ng Lord of the Rings ni J.R.R. Tolkien. Subalit gamit ang mga karakter sa mitolohiyang Pilipino.

Mabuti't nabili ko sa murang halaga ang ikatlong aklat ng tatlong seryeng Lord of the Rings ni J.R.R. Tolkien - ang Return of the King. Nagsimula iyon sa pahina 747, sa Book Five, at nagtapos sa pahina 1178, Book Six. Ibig sabihin, nasa unang dalawang aklat (The Fellowship of the Rings, at Two Towers) ang mulâ pahina 1 hanggang pahina 746, kung saan naroon ang Book One hanggang Book Four.

Isa itong pagbabakasakali. Pag nagustuhan ng mambabasa at naging mabenta ang aklat, baka kumita ng limpak na salaping maaaring maging pambayad sa milyong utang. Pagbabakasakaling magawâ ang pinapangarap kayâ dapat ituloy at pagsikapan ang balaking ito. Oo, ito'y isang pagbabakasakali.

Sa ngayon, binabasa ko ang aklat. Napanood ko na sa sinehan noon ang tatlong serye ng Lord of the Rings. Kayâ kahit hindi ko pa nabasa ang una't ikalawang aklat at bigla na lang lumaktaw sa ikatlong aklat, patuloy lang ang pagbabasa. Saka na basahin ang iba pa pag may nabiling kaya ng bulsa.

'Yung pangatlong aklat lang kasi ang meron sa nabilhan kong bookstore, at mura kong nabili, kaya tiyaga lang. Sa ibang book store ay mahal ang aklat kaya hindi ko mabili.

Ang mahalaga ngayon ay matutunan ko ang estilo ng pagsulat ni J.R.R. Tolkien, ang pagbabanghay, ang mga diyalogo, ang kanyang malikhaing paglalarawan, at pagkukwento.

Mabuti't nakabili rin ako ng aklat na "Mga Kagila-gilalas na Nilalang" ni Edgar Calabia Samar. At ang ilan sa mga karakter doon ang nais kong maging tauhan sa naiisip kong kwento o nobela. O maaari rin akong lumikha ng ibang karakter na wala pa sa mga aklat o komiks.

Subalit naroon pa rin ako sa prinsipyong walang isang bida sa aking mga kwento kundi ang bida ay ang taumbayan. Tulad ng karanasan sa People Power, na taumbayan ang dahilan kayâ iyon nagtagumpay. Walang hari. Walang kaharian kundi malayang bayan.

Kailangang paganahin ang harayà o imahinasyon upang makalikha ng kwento ng mga pakikipagsapalaran ng mga tauhan. Kailangang mag-umpisa kahit sa isang pangungusap muna hanggang maging talatà. Hanggang makathâ ang unang tatlo o limang talatà. Hanggang maging unang kabanatà.

Hanggang makathâ ang iba pang kabanatà. Hanggang matapos ang nobela. Matagal na panahon ang kailangan subalit nais kong matapos ito sa lalong madaling panahon. Saka pag-isipan paano iyon malalathalà.

Nawa'y masigasig ko itong magampanan at maisulat sa pamamaraang kaaya-aya sa mga mambabasa. Nawa'y maging matagumpay ako sa larangang ito.

Ako'y isang makatang nais maging nobelista
kaya sa ngayon ay patuloy pa ring nagbabasa
ng mga akdang sadyang tumatak sa mambabasa
nagbabakasakaling makagawa ng nobela

Nagbabakasakali dahil sa maraming utang
pagiging malikhain nawa'y maging kaganapan
bakasakaling pag ang madla'y tinangkilik naman
ang kathang nobela, mga utang ko'y mabayaran

Kaya sana'y mapasigla't gumana ang harayà
na mabayaran ang milyong utang yaong adhikà
lalo na't pagsusulat yaring kasanayang sadyâ
sana'y magbunga ng tagumpay ang pagtitiyagâ

O, mambabasa, sana po ay tangkilikin ninyo
ang aking magiging nobela pag nasulat ito
pagkat kayo lamang ang tangi kong kakampi rito
ngayon pa lamang ay nagpapasalamat na ako

01.31.2026

Salamat sa Sagip Gubat Movement

SALAMAT SA SAGIP GUBAT MOVEMENT

binili ko man kaya mayroon
ng t-shirt, mahalaga'y ang misyon
sa ekolohikal na proteksyon
sa t-shirt man lang ay makatulong

wala na akong ambag, iyan lang
ang itaguyod ang kapakanan
ng kalikasan, kapaligiran
mapagmulat ang t-shirt na iyan

salamat sa Sagip Gubat Movement
ramdam kong naging kabahagi rin
ng kanilang layon at tungkulin
walâ man sa aktwal na gawain

subalit kung may pagkakataon
makikiisa ako sa misyon
dadalo ako sa bawat aksyon
para sa kapakanan ng nasyon

- gregoriovbituinjr.
01.31.2026

* makakabili ng tshirt sa kawing na: https://www.stumpfybestdeals.com/Sagip-Gubat-Movement